Bağışıklığınız ile koronavirus savaşı

0

 

Koronavirus/Covid19 ile Savaşmak İçin Bağışıklık Sisteminizi Güçlendirebilir Misiniz? 

Dünya çapında bir krizle karşı karşıya olduğumuz için herkesin aklında olan soru budur. Hepimiz için yeni olan koronavirüs’un neden olduğu Vovid19’un neden olduğu hasarı nasıl tamamen önleyeceğimizi veya yöneteceğimizi henüz bilmiyoruz.

Bağışıklık sistemimizi C Vitamini veya D Vitamininden uçucu yağlara ve gümüş nano parçacıklarına kadar hemen hemen her şeyle “artırabileceğimizi” anlatan birçok bilgiyi internet ortamında, televizyonlarda, gazetelerde görüyoruz. Ancak bu önerilerden hangisinin gerçekten işe yaradığını nasıl bilebiliriz? Bu cevaplanması zor bir soru, çünkü bağışıklık sisteminin gücü veya yeterliliği kolayca ölçebileceğimiz “tek bir şey” değil. Bağışıklık sistemi birçok farklı bileşene sahip karmaşık ve hassas bir sistemdir. Bir sisteme yardım etmeye çalışılırken başka bir vücut sistemine zarar verilebilir ve belirli bir sistemin güçlendirilmesinin virüslerle savaşmakla hiçbir ilgisi olmayabilir.

Bu Cevapsız Sorular Ne Yapacağınızı Bilmeyi Zorlaştırır…

Başka bir virüs sorununa yardımcı olabilen bir şeyin bu yeni koronavirus’a karşı insanlara yardımcı olup olmayacağını nasıl bileceğiz? Gördüğünüz gibi, bilemediğimiz çok şey var. Son olarak, daha yaşlıysanız veya altta yatan bir sağlık sorununuz varsa (diyabet, yüksek tansiyon, kalp hastalığı veya diğerleri), şiddetli şikayetler veya bulgular Covid19’dan yaşam kaybı riskini artırabilir. Bunu yaşamsal riske karşı her türlü önlemi almak ise kaçınılmazdır.

Genç ve sağlıklıysanız, komplikasyon riskiniz çok daha düşüktür. Virüsü kaparsanız, muhtemelen hafif şikayetleriniz olur ve birkaç hafta içinde tamamen iyileşirsiniz. Bununla birlikte, herhangi bir belirti göstermeden virüs bulaşmış olabilir. Bu nedenle, yüksek hijyen sağlamak ve sosyal izolasyon uygulamak, yüksek riskli kişilere yayılmasını önlemek için çok önemlidir.

 

Düşük Karbonhidratlı Beslenme Ve Bağışıklık Fonksiyonu…

Beslenme uzmanları düşük karbonhidratlı diyetler ile beslenmenin sağlığa birçok yararı olduğuna dair güçlü kanıtları olduğunu ifade etmektedirler. Aslında, uzun süreli sağlıklı beslenme düzeni de dahil olmak üzere sağlıklı bir yaşam tarzını sürdürmek şimdi her zamankinden daha önemli olabilir. 

Bu, temel beslenmeyi sağlayan ve aynı zamanda kan şekerinizi ve kilonuzu kontrol altında tutan bir yeme düzeni anlamına gelir.

Tip 2 diyabetli ve diğer metabolik sorunları olan bireylerin Covid19’da daha yüksek risk altında olduğu bilim insanları tarafından sıklıkla ifade edilmektedir. Metabolik hastalıkları olan kişilerde düşük karbonhidratlı beslenme içeriğinin faydalı olduğu konusunda bilim insanları hemfikirdirler. Düşük karbonhidratlı beslenmenin kendiliğinden bağışıklık fonksiyonunu arttırdığı kanıtlanmış olmasa da; diyabet ve yüksek tansiyon gibi kronik hastalıklar Covid19 için tedavi yaklaşımlarını daha da zorlaştıracağından karbonhidratları beslenme içeriğinde sınırlamak mantıklıdır. Diğer bir görüş olarak ise metabolik hastalıklarda bağışıklık sistemini güçlendirmek üzere faydalanılan karbonhidrattan zayıf beslenme disiplinini Covid19’a karşı savunma sistemini güçlü tutmak üzere uygularsak bir şey kaybetmeyiz.

 

Covid19’a veya Covid19’dan Kaynaklanan Komplikasyonlara Yakalanma Riskini Azaltmak İçin En İyi İpuçlarından Bazıları…

Bunlar bugün yapılabilecek ve hiçbir maliyeti olmayan şeylerdir. Sağlığınızı ve potansiyel olarak bağışıklık sistemini korumak, geliştirmek için bu temel adımlara öncelik verilmesi önemlidir. Bu eylemler, sağlığın korunmasının her zaman önemli yönleri olsa da, şimdi olduğu gibi artan risk zamanlarında çok önemli olabilirler.

Doğru el yıkama: Koronavirüs 20 saniye boyunca sabunla uygun el yıkama veya %60’dan fazla alkol içeren el dezenfektanı kullanılarak yok edilebilmektedir.

Sigara içmeyin: Sigara içenlerde enfeksiyona yakalanma ve bu enfeksiyonlarda ciddi komplikasyonları  yaşama riski artar. Sigara içmemek için daha fazla nedene ihtiyacımız olmamalı, ancak böyle bir zaman sigarayı bırakma önemini fazlasıyla vurgulamaktadır.

Yeterli uyku uyuyun: Uyku genel olarak sağlık için önemlidir ve katma değer olarak bağışıklık fonksiyonumuza da fayda sağlayabilir. Örneğin, bir çalışmada uykusuzluk yaşayan hastalarının ortalama olarak influenza/grip aşısına karşı daha az bağışıklık cevabı alabildiklerini gösterirken; ikizlerde yapılan başka bir çalışma daha kötü uykuya sahip olanların bağışıklık fonksiyonuyla ilgili genlerin fonksiyonel protein üretiminin değişliğe uğradığını, diğer bir deyişle bozduğunu göstermiştir.

Son olarak yapılan bir çalışmada 153 gönüllü rinovirüs (soğuk algınlığına neden olabilecek virüs) ile aşılanmıştır. Yedi saatten az uyuyanların şikayet geliştirmesinin, sekiz saatten fazla uyuyanlara göre üç kat daha fazla olduğunu bulmuşlardır. Uykunun bağışıklık sistemini güçlendirdiği gösterilmiş olsa da yapılan çalışmaların daha ileriye götürülmesine ihtiyaç vardır. Ancak genel sağlık söz konusu olduğunda, uygun miktarda ve ortamda gerçekleştirilen uyku, savunma sisteminin güçlendirilmesine yardımcı olmaktadır. Bu gibi zamanlarda uyku hijyenine de öncelik verilmelidir. Evde, özellikle yatak odasında  tabletler, telefonlar ve TV’ler gibi elektronik cihazlardan kendimizi uzak tutmakta son derece yararlıdır. Evde bulmacalar veya gerçek bir kitap (e-kitap değil!) gibi teknik olmayan etkinliklerle vakit geçirmek sağlıklı bir uyku uyumak için iyi bir hazırlık olabilir.

Yeterince egzersiz yapın: Gözlemsel çalışmalar, egzersiz yapanların enfekte olmayanlardan daha az enfeksiyona yakalanma eğiliminde olduğunu ve genel olarak egzersizin faydalı olduğu yönündedir. Yorucu ve aşırı egzersiz yapan kişilerde ise bağışıklık fonksiyonunun geçici olarak azalabildiği, örnek olarak aşırı idman yapan sporcuların daha sık enfeksiyon geçirme eğiliminde oldukları gösterilmiştir. Herkes için tavsiyeler aktif olunması yönündedir. Yoğunluklu egzersiz için Covid19 salgın dönemi kesinlikle doğru bir zaman değildir. Yorucu egzersizden hoşlanan insanlar için ise bu dönemde egzersiz frekansı ve yoğunluğunun %10-20 arasında azaltılması önerilmektedir. Ayrıca bu dönemde evde veya dışarıda egzersiz yapmaya odaklanmakta fayda var. Ağırlıklar ve kardiyo makineleri gibi paylaşılan aletlerin olduğu spor salonları ekipmanları virüsü yayan veya bulaştıran yüzeyler olabilir.

Stres yönetimi: Ani gelişen stres faktörleri bağışıklık fonksiyonlarını geçici olarak artırabilirken, kronik stres faktörleri bağışıklık fonksiyonunu azaltmaktadır. Örnek olarak borsa hakkında endişelenmek, yeterli tuvalet kağıdına sahip olmamak, geleceğin belirsizliklerine odaklanmak gibi birçok husus bağışıklık fonksiyonumuzu olumsuz olarak etkileyerek stres hormonumuz olan kortizol seviyelerini artırabilir. 

Tıp öğrencileri üzerinde yapılan bir çalışmada, final sınavlarının vücudun bağışıklık sisteminde vücudu koruyan öldürücü hücrelerinin fonksiyonlarını bozmadan stres seviyesini artırdığını ortaya koymuştur. Bu stresli durumu muhtemelen ortadan kaldıramayız. Ancak hepimiz strese karşı tepkimizi kontrol etmek için önlemler alabiliriz. Meditasyon, farkındalık egzersizleri ve dışarı çıkıp yürüyüşe çıkmak, müzik dinlemek, çiçeklerle meşgul olmak, özgür ve nispeten kolay aktivitelere örnektir. Stres yönetimi teknikleri bağışıklık sisteminize yardımcı olsun ya da olmasın, potansiyel olarak kan basıncının ve kan şekerinin normal seviyelere yaklaşmasına yardımcı olabilir ve günlerinizi daha keyifli hale getirebilir.

Alkol içiyorsanız, içmeyin: Stres zamanlarında, bazı insanlar başa çıkma yöntemi olarak alkole yönelir. Meditasyon, doğa yürüyüşleri ve farkındalık egzersizleri muhtemelen daha sağlıklı başa çıkma yolları olsa da, bazıları için yeterli değildir ve alkol biraz ekstra bir şeyler ekleyebilir. Hepimiz zor zamanlardan geçmek için sağlığımız için elimizden gelenin en iyisini yapmalıyız. Bununla birlikte yapılan çalışmalar kronik ağır alkol tüketimi ile enfeksiyonlara karşı artan duyarlılık arasında bir ilişki olduğunu göstermektedir. Çok fazla alkol alan kişilerin Covid19’a bağlı ölümlerinin akut solunum yetmezliği sendromu (ARDS) akciğer sendromu ile ilişkili olduğu gösterilmiştir. 

Uzman Dr Sinan İbiş

Özel Flavius Polikliniği

sinanibis@flavius.com.tr

 

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here