SMA’ya rahimde müdahele edildi

0

Ege Üniversitesi araştırmacılarının da içinde yer aldığı çalışma ekibi, hastalıklı model farelerde annelerinin rahmi içindeyken SMA’ya neden olan SMN1 geninde mutasyonu düzelttiler.

Bugün köşemizde Ege Üniversitesi Biyoteknoloji Bölümü, Tıp Fakültesi Çocuk Genetik, Tıbbi Genetik, Tıbbi Biyoloji ve Histoloji & Embryoloji Anabilim Dalları’nın işbirliği ile yapılmış göğsümüzü kabartan Türkiye olarak gururlandıran gen tedavisi ile ilgili bir çalışmayı ‘The Scientist Magazine’de’ çıkan haliyle paylaşacağız.

Bu yılın başlarında, ABD Gıda ve İlaç İdaresi, spinal müsküler atrofi için bir gen tedavisi olan ve piyasaya çıkacak en pahalı ilacı onaylamıştı. SMA, ağır vakalarda bebek ölümüne yol açabilen nöromüsküler bir hastalıktır. Genetik düzeltme şu anda etkilenen yenidoğanların tedavisinde kullanılmaktadır, ancak bazı SMA tipleri için belirtiler doğumdan önce görülebildiğinden, daha erken bir tedavi potansiyel olarak daha etkili olabilir.

YAŞAM SÜRESİ UZADI

4 Aralık’ta Moleküler Terapi dergisinde yayımlanan bir çalışmada araştırmacılar, insanlarda SMA’ya neden olan survival motor nöron 1 (SMN1) geninde hastalıklı model farelerde annelerinin rahmi içindeyken bir mutasyonu düzelttiler. Tedavi edilen fareler daha uzun yaşadı ve tedavi edilmeyen farelerden daha hafif semptomlar sergilediler.

Bu çalışmaya katılmamış San Francisco Kaliforniya Üniversitesi fetal ve çocuk cerrahı olan Tippi MacKenzie, SMA farelerinde ilk kez cenin halinde iken gen tedavisi başarıldığı için önemli bir çalışma olduğunu belirtti. Ayrıca MacKenzie hastalarda bir tedavi yapmayı düşünmeden önce, fare hastalık modellerinde bunun doğrulanmasının önemli olduğunu bu yüzden çalışma grubunun literatüre çok önemli bir katkı sağladığına dikkat çekti.

SMN1, kas hareketini kontrol etmekten sorumlu olan beyin ve omurilikteki sinir hücreleri olan motor nöronların bakımı için gerekli bir proteini kodlar. Gende mutasyonu olan çocuklarda ortaya çıkan sonuç, motor nöronların kaybı olup kas zayıflığına ve buna bağlı komplikasyonlara neden olmaktadır. SMA her 6.000 ila 10.000 bebekten birini etkilemektedir.

SMN1 dizisinin düzeltilmesi, SMA ile doğanlar için potansiyel olarak etkili bir tedavi yöntemi olabilir. Bu hastalık için yakın zamanda onaylanan bir ilaç olan Zolgensma, intravenöz olarak uygulanarak SMN1 geninin işlevsel bir kopyasını adeno-ilişkili bir virus ile beyne taşır.

İKİ YÖNTEM

Aynı gen düzeltmenin doğumdan önce yapılıp yapılmadığını görmek için araştırma ekibi iki farklı enjeksiyon yöntemini test ettiler: biri plasentaya (intraplasental veya IP) ve diğeri beyin lateral ventriküllerinden birine (intraserebroventriküler veya ICV) idi. Araştırma ekibi ikinci uygulama yolunun daha etkili olduğunu kanıtladılar. Ege Üniversitesi’nde çalışırken bu çalışmaya katılan ancak şimdi Columbus, Ohio’da Ulusal Çocuk Hastanesi’nde çalışan Afrooz Rashnonejad, viral vektörün fetüsün beynine enjekte edildiğinde virüsün doğrudan beyin omurilik sıvısına girerek, omurilikteki motor nöronları IP enjeksiyon ile karşılaştırıldığında çok yüksek bir verim ile ilettiğine dikkat çekti.

Rashnonejad ve araştırma ekibi daha sonra doğumdan sonra enjekte edilen fareleri izlemişler. Fonksiyonel bir SMN1 kopyasını taşıyan vektör ile muamele edilenler, muamele edilmemiş SMA farelerinden çok daha uzun yaşamışlar. Tedavi edilmemiş fareler 14 günden daha uzun süre hayatta kalamamışlar. Tedavi edilmiş fareler tedavi edilmemiş SMA farelerinden çok daha uzun bir ortalama yaşam süresi yaşamışlardır. Yine de ortalama ömrü 405 gün olan yabanıl yavrularından daha az yasamışlar. Tedavi edilmiş fareler ayrıca tedavi edilmemiş farelerden daha ağırdı, fakat sağlıklı farelerden daha küçüktüler.

SMN SEVİYELERİ DÜZELDİ

Araştırmacılar ayrıca hücresel ve moleküler seviyelerde de farklılıklar gözlemlediler. Beyin ve omurilikte SMN protein seviyeleri tamamen düzeldi ve tedavi edilen hayvanlarda motor nöron sayısı daha yüksekti.

Bu çalışmaya katılmamış fakat çalışmanın hakemlerinden biri olan olan University College London gen terapisi araştırmacısı Simon Waddington, “Araştırmacıların yaptıklarından çok etkilendiğini” belirtti. Daha önceden kendisinin ve diğer meslektaşlarının SMA farelerinde fetal gen tedavisini denediklerini, ancak teknik olarak zor bir deney olduğu için başarısız olduklarına’ dikkat çekti. “Bu yüzden bu araştırma ekibini gerçekten iyi bir iş çıkardığını görmenin çok güzel olduğunu” vurguladı.

Waddington, araştırmacıların insanlarda fetal gen terapisini kullanmadan önce yenidoğan gen terapisinin belirli hastalıklar için standart hale gelmesini beklemeleri gerektiğini’ belirtiyor.

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here